AI en Drupal: van experiment naar dagelijkse praktijk

Justin van der Raaf (Atom), Thomas van Eldijk (Emble) en Eelco van den Hoek (Digital Growth Agency, DGA) delen hun inzichten over waar AI nu al waarde levert voor Drupal en welke keuzes je als organisatie moet maken om snelheid te winnen zonder kwaliteit te verliezen.

Hoe hebben jullie de AI-ontwikkeling het afgelopen jaar ervaren?

Justin van der Raaf (Atom): Vooral de laatste drie tot zes maanden zijn de ontwikkelingen rondom AI snel gegaan. Bij Atom gebruiken we AI al in meerdere implementaties, met name bij development en interne processen. Dat levert direct waarde op. De markt is echter nog verdeeld over de inzet van AI. Sommige partijen framen AI als snelle productiviteitswinst zonder veel randvoorwaarden, terwijl andere partijen juist wijzen op dataveiligheid, IP-issues en foutgevoeligheid.

Thomas van Eldijk (Emble): Bij Emble is AI standaard onderdeel van ons ontwikkelproces. We zijn kritisch op software bouwen zonder echt te begrijpen wat de code doet. AI helpt ons sneller werken bij terugkerende taken en als extra controlelaag. Onveranderd blijft dat kwaliteit, security en onderhoud de verantwoordelijkheid blijven van de developer.

Eelco van den Hoek (DGA): Voor ons is AI vooral een versneller in productie en terugkerende processen. Als je het goed inricht, kun je sneller van idee naar uitvoering en bespaar je tijd op content, creatie en voorbereiding. Die tijdwinst levert klanten ruimte op voor meer testen en betere keuzes.

Hoe groot is de AI-kloof bij klanten, en waar komt die vandaan?

Justin van der Raaf (Atom): De kloof is groot. Als je er middenin zit, kan het voelen alsof AI straks alles en iedereen gaat vervangen. Tegelijkertijd zie ik genoeg mensen en organisaties die nu pas beginnen met ChatGPT of AI voor persoonlijk gebruik.

Thomas van Eldijk (Emble): De ontwikkeling gaat snel, maar beleid en tooling lopen achter. Je ziet dat AI “moet”, terwijl teams de tools niet krijgen of alleen onder strikte regels mogen gebruiken. Hoe groter de organisatie, hoe trager het gaat.

Eelco van den Hoek (DGA): We hebben klanten die tegen de limieten van wat AI nu kan aanlopen en dus echt de voorlopers zijn. Anderzijds hebben we klanten die nog moeten starten. We merken vooral dat het middensegment snel aan de weg timmert.

Welke AI-diensten vragen klanten nu echt?

Justin van der Raaf (Atom): We krijgen vaker aanvragen waar AI een vereiste is, zonder dat het gekoppeld is aan een probleem. Dat vraagt om scherpere analyse: welk probleem los je op, welke data gebruik je en wat levert het op? Bij Atom starten we daarom bij het vraagstuk en de data. Een mooi voorbeeld was een migratie van een vogeldatabase die we direct met AI hebben verrijkt; dat leverde waarde op die je handmatig niet rendabel krijgt.

Thomas van Eldijk (Emble): Bij bijna elke aanvraag wordt ‘AI-ready’ gevraagd. Klanten willen vooral voorkomen dat hun platform straks AI-toepassingen blokkeert, wat een goed uitgangspunt is. Het modulaire karakter van Drupal gecombineerd met het Drupal AI-project biedt een solide basis voor zo'n platform.

Eelco van den Hoek (DGA): Bij commerciële klanten is AI een standaard onderdeel van de vraag. Bij niet-commerciële organisaties zie je vaker dat AI nog geen duidelijke plek heeft: ze zien de toegevoegde waarde niet, of ze weten niet welke toepassing voor hun situatie logisch is.

Waar zit het echte verschil tussen CMS’en bij AI-integratie?

Justin van der Raaf (Atom): De AI-modellen zijn voor veel CMS’en hetzelfde. Het verschil zit in hoe gecontroleerd je AI integreert in je architectuur en processen. Als API-first CMS is Drupal sterk in integraties en workflows. AI-toepassingen kun je daardoor beter afbakenen en beheren.

Thomas van Eldijk (Emble): Drupal pakt AI verstandig en stapsgewijs aan. Nieuwe mogelijkheden worden geleidelijk toegevoegd, zonder het platform onnodig complex te maken. Dankzij het modulaire karakter kan de ene organisatie waarde halen uit AI-search, de andere uit ondersteuning bij contentbeheer. 

Eelco van den Hoek (DGA): Ik denk niet dat het gaat om ‘welk CMS is het verst’ maar meer om ‘welk CMS integreert het best’. Drupal is sterk in koppelingen en structuur, en dat is waar AI vaak ingezet wordt: search, chat, personalisatie of contentflows via integraties. In het CMS zelf kan contentondersteuning nog verder groeien. De winst zit nu vooral in het verbinden van systemen.

Welke Drupal-gerelateerde AI-toepassingen zijn nu volwassen genoeg om in te zetten, en welke komen er binnenkort aan, maar vragen eerst nog doorontwikkeling?

Justin van der Raaf (Atom): Vertalingen en site search zijn nu al logisch om te doen. Daarnaast bouwen we bij Atom op dit moment aan een communitymodule: Drupal Content Governance. Het doel is dat de module periodiek pagina’s op inhoud en actualiteit checkt. De module markeert de content en geeft een conceptupdate als voorstel. 

Thomas van Eldijk (Emble): Veel AI-toepassingen zijn nog nieuw en vragen maatwerk om de functionaliteit goed te laten werken. Hoe langer organisaties wachten, hoe meer van deze oplossingen zullen standaardiseren. AI-search is een goed voorbeeld. We zien dat de gebruikerservaring flink verbeterd kan worden. Dit is mogelijk door AI de context van de vraag te laten begrijpen en een beter resultaat terug te sturen. Op Emble.nl hebben we search gebouwd met een eigen vector database. We laten OpenAI vragen en zoekopdrachten beantwoorden op basis van een specifieke prompt. Deze sturen we ook in de backend van het CMS aan. Zo’n oplossing is op dit moment nog niet zonder maatwerk beschikbaar, maar het is duidelijk dat dit geen kwestie van jaren meer is. 

Eelco van den Hoek (DGA): Contentcreatie en vertalingen werken al goed, zolang je redactie en kwaliteitscontrole inbouwt. Search is inzetbaar. Chatbots draaien meestal niet ín Drupal, maar zijn goed te integreren als extra laag voor service of leadopvolging. Wat nog doorontwikkeling vraagt: migraties, het slim genereren van 301-redirects en automatische beeldverbetering. Dat kan al, maar wordt pas breed inzetbaar als de community meer herbruikbare patronen biedt.

Hoe gebruiken jullie AI in het dagelijkse werkproces?

Justin van der Raaf (Atom): We gebruiken AI vooral als assistent in development en in onze Scrum-werkwijze. Denk aan code-ondersteuning, het voorbereiden van tickets en het aanscherpen van backlog-items om zo een product owner te ondersteunen. Voor 2026 hebben we een onderzoeksplan opgesteld om deze inzet te verdiepen en te structureren om AI verantwoord onderdeel te laten maken van onze Drupal-projecten..

Thomas van Eldijk (Emble): Bij design helpt AI om sneller van idee naar prototype te gaan. Zo kun je eerder testen met opdrachtgevers. Binnen development versnelt AI repetitief werk: code voorbereiden, extra checks op fouten en het versnellen van standaardwerk om zo sneller meer waarde te kunnen leveren in dezelfde tijd. 

Eelco van den Hoek (DGA): AI zit bij ons in meerdere stappen: van het uitwerken van user stories tot concept-ontwerp, beeldselectie en copyvarianten. Ook feedback verwerken en itereren gaat vlotter omdat je sneller opties kunt maken en vergelijken. De winst zit vooral in tempo en consistentie. Voorwaarde is dat je de eindcontrole bij het team houdt.

Welke taken van Drupal-developers veranderen het meest door AI op de lange termijn, en welke onderdelen blijven onmisbaar voor mensenwerk?

Justin van der Raaf (Atom): Wat je nu veel hoort, is dat developers vervangen zullen worden omdat AI code kan schrijven. Wat veel mensen niet realiseren, is dat schrijven van code maar een klein deel van het werk is. Het grootste deel zit in het nadenken over het probleem: hoe richt je een systeem in, welke architectuur kies je, hoe borg je veiligheid, onderhoudbaarheid en toekomstbestendigheid? Regie blijft dus echt mensenwerk en dus zal AI de developer nooit volledig vervangen.

Thomas van Eldijk (Emble): AI gaat het werk van Drupal-developers op de lange termijn niet vervangen, maar wel verschuiven. AI zal vooral repetitief werk overnemen zoals: standaardcode, basisconfiguraties en het eerste deel van debugging. Daardoor start je minder vaak vanaf nul. 

Eelco van den Hoek (DGA): AI zal steeds vaker de eerste versie van eenvoudige onderdelen voorbereiden, inclusief basischecks. Als je al ziet wat Claude bijvoorbeeld kan realiseren dan zit er winst in sneller bouwen en testen en live zetten, maar je blijft mensen nodig hebben voor keuzes, integraties, security en de eindverantwoordelijkheid in productie. 

Hoe borg je kwaliteit en veiligheid als AI een standaard hulpmiddel wordt?

Justin van der Raaf (Atom): Het idee dat iedereen met AI ineens kan programmeren brengt serieuze risico's met zich mee. Denk aan: onveilige oplossingen, verkeerd datagebruik en onverwachte kosten. Daarom moet je AI inzetten met duidelijke kaders: welke data mag erin, wie reviewt output, en hoe borg je security.

Thomas van Eldijk (Emble): Het grootste risico zit in het blind vertrouwen op AI-output.  Zeker wanneer men iets bouwt zonder echt te begrijpen wat er onder de motorkap gebeurt. Dan krijg je oplossingen die misschien werken in een demo, maar onveilig zijn, slecht onderhoudbaar of niet passen binnen de architectuur van een Drupal-platform.

Eelco van den Hoek (DGA): Ik zie twee risico's, allereerst het niet meebewegen met de markt. En het tweede risico is slechte implementatie. Hoewel ik denk dat een slechte implementatie beter is dan geen implementatie, want van een slechte implementatie leer je in ieder geval van.

Blijft ‘uurtje-factuurtje’ leidend met de komst van AI, of verschuift de markt naar vaste prijs en waarde-afspraken? 

Justin van der Raaf (Atom): Veel bureaus denken dat ze hetzelfde kunnen vragen voor minder werk, omdat de uitkomst dezelfde waarde houdt. Met andere woorden: de versnelling die AI oplevert kan dan in eigen zak worden gestoken. 
Dat werkt alleen als jij als enige sneller kunt leveren. AI wordt snel commodity, afhankelijk van je propositie zal prijs dus gewoon een factor blijven. Bij Atom benutten we de tijdswinst door betere kwaliteit, meer functionaliteit en meer controle te leveren.

Thomas van Eldijk (Emble): AI gaat processen automatiseren, niet alleen content. Denk aan support, voorbereiding van code, tests, planningen en administratieve taken. Waar we vroeger brieven schreven, sturen we nu e-mails. Dat heeft er niet toe geleid dat we minder zijn gaan werken. Integendeel, we zijn drukker dan ooit. 
Er ontstaat nu ruimte om strategischer te werken en betere keuzes te maken met opdrachtgevers. 

Eelco van den Hoek (DGA): ‘Uurtje-factuurtje’ verdwijnt niet, uiteindelijk zal de verkoopprijs altijd terug te voeren zijn op wat het kost om het te maken. Wat wél verandert: je krijgt in een uur meer gedaan, omdat AI veel basiswerk versnelt. Dat is niet nieuw. Voor de komst van CMS’en en moderne frameworks bouwde je in een uur veel minder dan nu. Dankzij herbruikbare componenten, tooling en standaarden is de output per uur al jaren gestegen. AI trekt die lijn alleen verder door. 

Zijn er verwachtingen die AI niet helemaal heeft waargemaakt of is er een misvatting die je graag recht wilt zetten?

Justin van der Raaf (Atom): AI is geen hype en het gaat niet verdwijnen, maar het is ook geen magische oplossing die alles in rap tempo vervangt. De adoptie verloopt veel ongelijker dan je online leest, in veel sectoren staan mensen nog maar aan het begin.
AI leunt zwaar op bestaande kennis en creatie van anderen, wat vragen oproept over incentives: als vijf bedrijven elk 16 uur investeren in onderzoek voor een goed artikel, en honderd bedrijven dat via AI combineren tot een beter artikel in minuten, verdwijnt de prikkel om zelf iets te creëren.

Thomas van Eldijk (Emble): De grootste misvatting is dat AI development eenvoudiger maakt. In werkelijkheid verschuift het werk: iedereen kan sneller iets bouwen, maar niet iedereen begrijpt wat er onder de motorkap gebeurt. AI is een hulpmiddel dat goede teams helpt sneller te werken, met oog voor de klantwens, veilig datagebruik en een gebruiksvriendelijke ervaring voor de eindgebruiker. Grote organisaties als AFAS raden  nadrukkelijk af hun software aan externe oplossingen te koppelen met MCP en vibecoding.

Eelco van den Hoek (DGA): AI zit in de praktijk minder ‘in het CMS’ maar meer in de workflow eromheen. Daarom koppel je een Drupal-site straks vaker aan integratieplatformen zoals n8n of Zapier: zij verbinden je CMS met CRM, support en marketing tools, en maken het makkelijk om AI-stappen in processen te zetten zonder alles maatwerk te bouwen.

Over de agencies

Atom
Atom is een technisch gespecialiseerd bureau dat organisaties helpt bij bedrijfskritische websites, platformen en applicaties in complexe enterprise-omgevingen, met nadruk op schaalbaarheid, security, integraties en beheerbaarheid. 

Emble
Emble is een full-service digitaal bureau dat strategie, design en development combineert voor de mid-market.

Digital Growth Agency (DGA)
DGA helpt organisaties groeien via strategie, performance marketing en continue optimalisatie.